Inflacja, czyli o wartości pieniądza w czasie

InflacjaInflacja, czyli o wartości pieniądza w czasie. Często dajemy złapać się na tym, że porównujemy ceny danego dobra obecnie z cenami tego dobra w przeszłości.

W ten sam sposób porównujemy wielkości wynagrodzenia, albo słysząc, że w latach 80. przeciętny Amerykanin wydawał na żywność 200$ miesięcznie, automatycznie przeliczamy dolary na złotówki i wyobrażamy sobie ile to jest. Jest to tak zwana „iluzja pieniądza”, czyli zjawisko pomijania inflacji i porównywania tylko danych liczbowych.

Jednak wartość pieniądza w czasie się zmienia. Jest zależna od ilości pieniądza w obiegu, rozwoju technologicznego, niespodziewanych zmian cen kluczowych surowców (np. kryzys naftowy, który wywindował ceny ropy), równowagi budżetowej, stopnia zmonopolizowania gospodarki i kilku innych mniej kluczowych czynników.

Inflacja

Proces ogólnego wzrostu cen nazywamy inflacją. Wskaźnik inflacji mierzony jest przez Główny Urząd Statystyczny i jest regularnie podawany do publicznej wiadomości. Oczywiście inflacja rozkłada się w gospodarce w sposób nierównomierny. Inaczej na dobra konsumpcyjne, a inaczej na dobra produkcyjne. Wystarczy spojrzeć na nasze wydatki domowe - czasem ceny żywności, energii rosną znacznie szybciej od cen elektroniki czy ubrań.

Wskaźnik podawany przez GUS uzależniony jest od „koszyka dóbr”, w skład którego wchodzą dobra reprezentujące wydatki przeciętnego konsumenta. Wydatki każdego z nas są nieco inne, dlatego też możemy mówić o swojej własnej inflacji. Warto zapoznać się z dobrami, które wchodzą w skład koszyka badanego przez GUS (Dane te bez problemu znaleźć można w Internecie).

Iluzja pieniądza

Dla wyjaśnienia tego sformułowania przydatny będzie następujący przykład:

W 2005 roku przykładowy Jaś zarabiał 1800 zł netto. Od tego czasu jego umiejętności i doświadczenie znacznie wzrosły i pod koniec 2010 roku udało mu się znaleźć pracę płatną 2400 zł. Oznacza to nominalny wzrost wynagrodzenia o 33%. Jaś zauważył jednak, że pomimo znacznego wzrostu wynagrodzenia, w sklepach nie może sobie pozwolić na kupowanie znacznie większej ilości towarów.

Jak zatem trafnie porównać wartość wynagrodzenia Jasia z roku 2005 z wynagrodzeniem z końca roku 2010?

Deflator

Należy obliczyć w oparciu o inflację tzw. deflator. Oblicza się go dodając do inflacji w danym roku 1, a następnie wszystkie otrzymane w ten sposób liczby mnożymy przez siebie.

W przykładzie:
Inflacja w latach 2005 - 2010 wynosiła odpowiednio: 0,7%, 1,4%, 4,0%, 3,3%, 3,5%, 3,1%. Dodając 1 do każdej z tych wartości otrzymujemy: 1,007, 1,014, 1,04, 1,033, 1,035, 1,031. W wyniku mnożenia otrzymuje się wartość: 1,17.

Jeżeli teraz 2400 zł (obecne wynagrodzenia Jasia) podzielimy przez 1,17 otrzymamy kwotę 2051 zł.
2051zł/1800zł = 1,14.

Oznacza to zatem, że w ujęciu realnym wynagrodzenia Jasia wzrosło o 14%, mimo, że nominalnie wzrost ten wynosił aż 33%.